۱۸ دسامبر ۲۰۲۵- دانشمندان در مؤسسهٔ شهر امید، یکی از بزرگ ‌ترین و پیشرفته ‌ترین مراکز پژوهش و درمان سرطان در ایالات متحده و همچنین یک مرکز برجستهٔ تحقیقاتی در زمینهٔ دیابت و سایر بیماری ‌های تهدید کنندهٔ زندگی، توانسته ‌اند کشف کنند که چگونه کمبود سیترین(CD) -یک اختلال ژنتیکی نادر که مانع تبدیل کارآمد غذا به انرژی در کبد می‌ شود- می‌ تواند باعث تجمع چربی در کبد، حتی در افراد لاغر شود.

مطالعهٔ برجستهٔ آنان که در مجلهٔNature Metabolism  منتشر شده است، همچنین نشان داد که کبد هورمونی را فعال می‌ کند که میل به شیرینی و الکل را کاهش می ‌دهد. این یافته ‌ها می ‌تواند به درمان ‌های جدید برای مجموعه ‌ای از بیماری ‌ها منجر شود، از جمله بیماری کبد چرب یاMASLD (بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال عملکرد متابولیک) که بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان را گرفتار کرده و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و سرطان کبد را افزایش می‌ دهد.

دکتر چارلز برنر، نویسندهٔ اصلی این مقاله در موسسه ی شهر امید، گفت: ما مشاهده کردیم که بیماری کبد چرب بیشتر در افراد چاق دیده می ‌شود، اما صدها میلیون فرد لاغر نیز بدون اطلاع از ابتلای خود به این بیماری، از آن رنج می‌ برند؛ بیماریی که کبد را وادار می ‌کند چربی ذخیره کند به جای آنکه آن را بسوزاند.

دکتر برنر، بیوشیمی ‌دان شناخته ‌شدهٔ بین ‌المللی، دهه ‌ها تلاش تحقیقاتی خود را صرف کشف مسیرهای متابولیک و بررسی تأثیر اختلالات متابولیسم بر سلامت و بیماری کرده است. او تحت تأثیر دو واقعیت غیرمعمول قرار گرفت:اول این کهتقریباً همهٔ بیمارانی که دچار کمبود سیترین می باشند،لاغر هستند، اما به  MASLD مبتلا می باشند، و دوم این که افرادی که دچار کمبود سیترین هستند، همه از شیرینی‌ ها بیزارند.

با توجه به اینکه کبد در شرایط مختلف استرس متابولیک سطح هورمونFGF21  را افزایش می ‌دهد و دوزهای بالای FGF21 باعث بیزاری از شیرینی و الکل می‌ شود، دکتر برنر فرض کرد که استرس ویژهٔ ناشی ازکمبود سیترینباعث تجمع چربی در کبد و تولید FGF21 می‌ شود.

او توضیح داد: «همان ‌طور که مطالعهٔ موارد نادر سرطان پستان ارثی در مردان به شناسایی ژن ‌های کلیدی در موارد شایع سرطان پستان در زنان منجر شد، ما از کمبود سیترینبه‌ عنوان مدلی استفاده کردیم تا بفهمیم چرا کبد در حالت لاغری چربی تولید می‌ کند و نمی ‌سوزاند. ما دریافتیم که کلید ماجرا تجمع یک مولکول کوچک به نامG3P  یا همان گلیسرآلدهید 3 فسفات است که پروتئینChREBP[1] را فعال می ‌کند؛ پروتئینی که ژن ‌های سنتز چربی را روشن می‌ کند».

این یافته شگفت ‌انگیز بود زیرا پیش ‌ترG3P  به ‌عنوان فعال ‌کنندهٔ ChREBP شناخته نشده بود و شرایطی که موجب القای FGF21 می ‌شود-از جمله رژیم کتوژنیک (فقدان کربوهیدرات) و مصرف کربوهیدرات ‌های ساده- تا پیش از این ناشناخته مانده بود.

بر اساس این پژوهش، مکانیسم G3P می ‌تواند منطق کبد در سنتز چربی را توضیح دهد و همچنین نشان دهد که چگونه G3P به‌ عنوان سیگنال استرس عمل کرده وFGF21  را فعال می‌ کند.

این یافته‌ ها رویکردهای درمانی نوینی را برای رفع مشکل MASLD پیشنهاد می ‌کنند. هنگامی که مسیر G3P-ChREBP سنتز چربی را فعال می‌ کند، همزمان فرایند چربی ‌سوزی را خاموش می ‌کند؛ وضعیتی که می‌ تواند مورد هدف داروها قرار گیرد. علاوه بر این، داروهای مبتنی بر G3P می ‌توانند توسط پزشکان تجویز شوند تا اثرات FGF21 را تقلید کنند؛ یعنی کاهش اشتها به شیرینی ‌ها و همزمان فعال‌ سازی مسیرهای چربی‌ سوزی.

پژوهش‌ های جاری در بررسی این مسیرهای درمانی نقشی حیاتی خواهند داشت و چشم ‌انداز تازه ‌ای از امید را برای بیماران مبتلا به کمبود سیترین، افراد لاغر گرفتار کبد چرب، و کسانی که درمان ‌های مبتنی بر FGF21 می ‌تواند به کاهش وزن، تغذیه سالم‌ تر و سبک زندگی بهتر آنها کمک کند، ترسیم می‌ کنند.

دکتر برنر گفت: «هدف اصلی ما این است که درک خود از اختلالات متابولیک را به منافع ملموس برای بیماران مبتلا به این بیماری ‌های درهم‌ تنیده تبدیل کنیم. با کمک به کشف راه‌ های جدید برای درمان علل ریشه‌ ای، این مطالعه ما را یک گام به تحقق این هدف نزدیک ‌تر کرده است».

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20251218/Scientists-unravel-how-citrin-deficiency-can-trigger-fat-buildup-in-the-liver-even-in-lean-individuals.aspx